Binnen de hele discussie over open source en open standaarden trekt ‘open source‘ altijd veel aandacht, in tegenstelling tot ‘open standaarden‘, terwijl die laatsten eigenlijk veel belangrijker zijn en ook nog eens eenvoudiger te implementeren. Lees hier waarom open standaarden zo belangrijk zijn. Maar, hoe weet je nu eigenlijk of een bepaald bestand wel of niet voldoet aan de eisen van open standaarden? Dat is nog niet zo simpel.

Neem nou PDF.

PDF is zo ongeveer de meest gebruikte bestandsvorm voor het overdragen van informatie op internet. Vrijwel altijd, als er doorverwezen wordt naar een document wordt dat in PDF-vorm aangeboden. Zo worden door het raadsinformatiesysteem van de gemeente Amsterdam (het RIA) alle documenten in PDF-format aangeboden. Voldoet de gemeente Amsterdam daarmee nu aan de eis van het gebruik van open standaarden of niet?

PDF is ontwikkeld door Adobe. Voor zowel het maken als het lezen van PDF-documenten is (inmiddels ‘was’) Adobe software nodig. Daarmee waren gebruikers van PDF-documenten volledig afhankelijk van monopolist Adobe. Met alle beperkingen en risico’s van dien. Bijvoorbeeld: als je een archief opbouwt met behulp van PDF-documenten, hoe kun je dan zeker weten dat Adobe tot in lengte van jaren zijn software blijft produceren? Kortom, PDF-software was ‘proprietary software‘, zo gesloten als wat. Maar, begin 2007 kondigde Adobe aan dat zij de specificaties van PDF openbaar wil maken en wil laten voldoen aan de ISO standaarden. Daarmee zou PDF alsnog een open standaard worden.

Maar, tussen moment van aankondigen en feitenlijk voldoen aan de eisen van een open standaard kan nog heel wat tijd zitten. Kijk maar naar de discussie over OOXML. Maar, eind 2007 stemde het ISO in met het accepteren van PDF 1.7. Een belangrijke stap vooruit.

Wat is nu dan de status van PDF? Volgens mij laat die zich het beste typeren als ‘open, of toch nog niet helemaal‘. Inmiddels kun je al veel makkelijker dan enige tijd geleden PDF-jes maken. In OpenOffice (het open source alternatief voor Microsoft Office) kun je elk document met een druk op de knop exporteren naar PDF. Ook kun je inmiddels zonder Adobe software PDF-jes lezen. Toch is de status voor mij nog onduidelijk. Zie hier het advies (in PDF!) van webrichtlijnen.nl. Conclusie, sommige versies van PDF voldoen wel aan de eisen van openheid, sommige echter (nog) niet. Maar hoe je nu achterhaalt met welke versie je te maken hebt… da’s mij, ondanks allerhande tooltjes, nog niet duidelijk.

Als ik dit zo overzie dan kom ik tot de conclusie dat het wel handig zou zijn als er een, toegankelijk!, overzicht zou bestaan van bestandsformats die voldoen aan de eisen van open standaarden (of bestaat dat al?). Zoals het nu op mij overkomt is dat je een behoorlijke expert moet zijn om daar nu zicht op te hebben.

Update: per 2 juli 2008 is PDF 1.7 een open standaard (met dank aan Richard).