REMCOKOUWENHOVEN.NL

Vandaag in het nieuws dat Europarlementarier Paul van Buitenen zich niet meer verkiesbaar stelt. Volgens de Telegraaf “deed hij amper mee met politieke besluiten”. En ja, als je het stemgedrag van Van Buitenen (even zijn naam aanklikken en daarna op ’start’) bekijkt dan valt direct op dat hij vrijwel nooit stemde. En het dan raar vinden dat je geen steun krijgt van je mede-parlementariers? Als je het Europarlement niet serieus neemt moet je niet vreemd opkijken om zelf ook niet serieus genomen te worden.

Soms moet je gewoon even wachten. Het was ergens in 2004 dat ik in de gemeenteraad aandacht vroeg voor het openbaar maken van het stemgedrag van de gemeenteraad. De ervaring leerde dat als je wilde weten wat een raadslid zoal gestemd had, dat je dan lang en vooral goed moest zoeken.

Officieel is het reilen en zeilen van de gemeenteraad openbaar (het heet niet voor niets “openbaar bestuur”), maar in de praktijk was het stemgedrag volkomen ontoegankelijk. Vanmiddag was ik te gast bij de lancering van watstemtmijnraad.nl. Tot mijn vreugde is de gemeente Groningen een van de deelnemers in deze, door het ministerie van BZK gefinancierde, pilot. Op watstemtmijnraad kan iedereen het stemgedrag van (een aantal) gemeenteraden nakijken. Groningen, Almere, Enschede en Woerden doen aan deze pilot mee. De bedoeling is dat de pilot over enige tijd geevalueerd gaat worden (zo gaat dat met pilots), maar andere gemeenten kunnen zich ondertussen al wel aansluiten. Wie volgt?

Vandaag werd ook petities.nl gelanceerd. Een eveneens mede door het ministerie van BZK gefinancieerd initiatief om het organiseren van petities te vereenvoudigen. Beide projecten dragen hun steentje bij aan het versterken van de, lokale, democratie. Tijdens de discussie, die ik mocht voorzitten, kwamen een aantal interessante discussiepunten naar voren. Een eerste inventarisatie:

- De Tweede Kamer is zeer zeker niet het lichtend voorbeeld. Parlando (het informatiesysteem van de Tweede Kamer) is voor normale stervelingen volkomen ontoegankelijk. Ondanks herhaalde aankondigingen lijkt daar vooralsnog geen verandering in te komen. Dat de vertegenwoordiger van de tweedekamer griffie het vandaag liet afweten is veelzeggend;

- Steun van de overheid is noodzakelijk. Particuliere initiatieven zijn er genoeg, maar het ontbreekt veelal aan middelen;

- De belangrijkste rol van de overheid is niet zozeer het zelf ontwikkelen van allerhande toepassingen, maar het bieden van toegankelijke informatie. Open Standaarden zijn daarbij cruciaal. Onderzoekers van Princeton University komen tot een soortgelijke conclusie;

- De techniek maakt niet het verschil. Internet verlaagt wel is waar drempels, maar zonder politieke wil om er echt iets mee te doen bloeden de initiatieven dood. Politieke partijen en de overheid als geheel ziet allerhande internet initiatieven al snel als een bedreiging van hun machtsbasis (kennis is immers macht). Burgerinitiatieven, petities, etc lopen daardoor stuk om politieke onwil.

Ik heb beide websites nog maar amper bekeken, dus een inhoudelijke beoordeling volgt later.

De videoboodschappen van staatssecretaris en 3 burgemeesters zijn hier te bekijken.

Mijn belangstelling voor het in beeld brengen van stemgedrag van volksvertegenwoordigers blijft actueel. Half juni ben ik discussieleider bij de lancering van watstemtmijnraad.nl (een project waarbij vier gemeenten op initiatief van BZK experimenteren met het in beeld brengen van het stemgedrag van hun raadsleden). Daarover later meer.

Vandaag kreeg ik de bestuursmonitor van Wetterskip Fryslan onder ogen. Volgens het Wetterskip maakt deze monitor het mogelijk het bestuur van het waterschap te volgen. Maar mijn indruk is dat je al behoorlijk thuis moet zijn in de wereld van het waterschap om in de monitor uit de voeten te kunnen. Op de voorpagina van de monitor wordt je uitgenogigd een naam of zoekterm in te vullen. Maar welke namen? Een menuutje met namen waar je uit kan kiezen zou handig zijn. En welke zoekterm? Ik zocht op “water” en kreeg dit resultaat. Is het woord water echt niet vaker aan de orde geweest in het bestuur van dit waterschap? Lijkt me onwaarschijnlijk. Net al Tytsjerksteradiel vind ik het een lovenswaardige en moedige poging om het bestuur transparanter te maken, maar ik kan er nog maar matig mee uit de voeten.

Eerder deze week schreef ik over watstemtmijnraad.nl. Een door het Ministerie van Binnenlandse Zaken gesubsidieerd project om het stemgedrag van een aantal gemeenteraden online inzichtelijk te maken.

Vandaag leerde ik dat er in iedergeval al één gemeente is die dat al heeft: Tytsjerksteradiel. Op deze pagina vindt je een overzicht van de gemeenteraad en als je doorklikt op de naam van een raadslid, bijvoorbeeld Trienke Wijbenga, dan kun je onderaan doorklikken naar haar stemgedrag. De betreffende raadsvoorstellen zijn keurig toegevoegd (in pdf).

Helemaal vlekkenloos werkt het nog niet, maar het is al heel wat dat deze gemeente het stemgedrag van de gemeenteraadsleden online beschikbaar heeft gemaakt. Ik ken geen andere gemeente die dat al heeft. Trouwens, als ik zo wat rondklik door het stemgedrag van de gemeenteraad van Tytsjerksteradiel, dan valt me op dat het een behoorlijk harmonieuze gemeenteraad is, vrijwel iedereen stemt overal voor.

Weet jij wat het raadslid, waar jij je stem op hebt uitgebracht, heeft gestemd in de gemeenteraad? Was zij, of hij, voor of tegen die enorme flat bij jou in de buurt? Was hij, of zij, voor of tegen subsidie voor die stichting waar jij je zo voor inzet?

Voor wie nu wil weten wie wat gestemd heeft, zijn er nauwelijks antwoorden te vinden. Je moet wel een erg grote diehard zijn (of heel veel tijd over hebben) om in dit soort verslagen te gaan zoeken naar het stemgedrag van de raadsleden. Ik schreef er als raadslid diverse keren over dat ik vind dat dit anders moet.

Inmiddels gloert er licht aan de horizon. Op de experimentenpagina van het Ministerie van Binnenlandse Zaken kwam ik de vermelding tegen van een site in ontwikkeling: www.watstemtmijnraad.nl De site is nog niet in de lucht, maar de naam doet veel goeds vermoeden. De bedoeling is dat er korte samenvattingen van raadsbesluiten op komen inclusief het stemgedrag van de raadsleden. Groningen is overigens een van de pilot gemeente in dit BZK-experiment. Ik begrijp dat nog voor de zomer de eerste versie live zou moeten gaan. Ik ben benieuwd!

Update: OOG-radio besteedde aandacht aan dit item.

Met dank aan Groenlinks raadslid Linda Voortman werd ik geattendeerd op het bestaan van politix.nl. Een site die het stemgedrag van de Tweede Kamer bijhoudt.

Ik schreef al diverse keren over het via internet inzichtelijk maken van het stemgedrag van politici. Voor een goed functionerende democratie is het noodzakelijk dat de kiezers zonder veel moeite te weten kunnen komen waar hun volksvertegenwoordigers voor of tegen hebben gestemd. Het afleggen van openbare verantwoording is volgens mij een noodzakelijke voorwaarde voor een democratische rechtstaat.

Uit ergernis dat van de Groningse gemeenteraad het stemgedrag met goed fatsoen nergens terug te vinden is (of slechts met heel veel moeite), heb ik zelf enige tijd getracht het bij te houden. Dat koste echter zoveel energie dat ik daar maar weer mee ben opgehouden.

Maar, ik ben het met Linda Voortman eens, dat het niet volstaat om het stemgedrag, zonder enige context, openbaar te maken. Beter zou zijn om er vervolgens een link naar de verslaggeving, of de handelingen, aan toe te voegen. Het schijnt dat de Groningse griffie hier aan werkt. Lijkt mij een goede zaak!

Vandaag gesproken met Greetje Kuper en Dick Vrieling van de griffie over de mogelijkheden om het stemgedrag van de gemeenteraad via internet openbaar te maken. De griffie is inmiddels bezig met een aantal technische ontwikkelingen die tot een aanzienlijke verbetering van ons bestuurlijk informatiesysteem moeten leiden. Zij waren met mij eens dat het digitaal openbaar maken van moties en stemgedrag daar eigenlijk vanzelfsprekend bij hoort. Daarvoor moeten echter nog wel wat technische belemmeringen worden weggenomen. Het goeie nieuws is dat er aan gewerkt wordt en dat de griffie hoopt in oktober met een uitgewerkt voorstel te komen. Dan is er vervolgens nog tijd genoeg om het systeem te testen en er mee te oefenen. De nieuwe raad (na maart 2006) kan er dan de vruchten van plukken. Dat zou mooi zijn! Volgens mij wordt de Groningse gemeenteraad daarmee de eerste gemeenteraad die het stemgedrag van de raadsleden via internet openbaar maakt. Of kent iemand een functionerend systeem bij een andere gemeente?

Overigens wordt er door de griffie al een tijdje aan gewerkt om overzichten te maken van de raadsbesluiten. Dat is echter nog niet via internet openbaar en de onderliggende stukken zijn nog niet doorgelinkt. Hier het overzicht van de raad van 6 en 7 juli 2005 en hier van de raad van 20 juli 2005. Het begin is er.

Onderweg naar huis kwam ik dit tegen, Groninger Welvaart staat voor de deur.

Ik heb vandaag eens een tijdje zitten knutselen om de raadsvergadering van 25 mei te voorzien van mijn stemgedrag. Het resultaat is hier te zien. Het valt nog niet mee om dit te produceren, aangezien de links zich lastig laten kopieeren. Ik heb er nu ook de moties aan toegevoegd. Dat valt nog minder mee, aangezien de moties uit het woordelijke verslag moeten worden gedestileerd (en overgetiept), vervolgens is het in het verslag goed zoeken naar de feitelijke stemmingen. Een hele klus dus. Ik ga komende woensdag met onze griffier praten om eens te bezien of dit niet handiger kan (en voor de gehele raad).

Ik heb al het een en ander aan reacties gekregen op mijn bericht over stemgedrag. Ook destemvan.nl besteedde er aandacht aan. Het maken van zo’n overzicht valt nog bepaald niet mee. De manier waarop ons bestuurlijk informatiesysteem is vormgegeven maakt het niet eenvoudig om links naar onderliggende stukken te kopieeren. Daarnaast is het ook nog eens zo dat het niet alleen om de stemmingen over de voorstellen gaat, maar dat met name de moties en amendementen interessant zijn om inzicht te krijgen in het stemgedrag van de raadsleden. Die moties en amendementen zijn nauwelijks via internet inzichtelijk. De stemmingen over die moties zijn al helemaal lastig te volgen.

De Groningse gemeenteraad maakt zich, terecht, druk over het tijdig publiceren van de agenda’s van de raad- en commissievergaderingen. Maar de openbaarheid van de besluitvorming en de wijze waarop de raadsleden gestemd hebben laat nog veel ruimte voor verbetering over (om het heel voorzichtig te zeggen). De vergaderingen zijn welliswaar openbaar, maar daar zit hooguit een handjevol belangstellenden. Echt openbaar wordt het pas als de resultaten, inclusief het stemgedrag van de raadsleden, via internet openbaar worden gemaakt.

Een mooi voorbeeld van hoe dat zou kunnen is hier te vinden.

Update (18 juli): destemvan heeft over dit onderwerp een duidelijke opvatting: “Zou niet elke gemeente(raad), elk college verplicht moeten worden deze informatie op een gebruiksvriendelijke manier te ontsluiten?”.

Ik vind al tijden dat er een overzicht zou moeten bestaan van het stemgedrag van de raadsleden (bij te houden door de griffie wellicht). Wie stemde waar voor of tegen, met mogelijk een link naar het bijbehorende raadsvoorstel en eventueel zelfs naar het verslag van de betreffende vergadering. In Amerika is dat al tijden een goede gewoonte. Kijk bijvoorbeeld bij vote-smart, of Issues2000. Er bestaat iets dergelijks voor de Nederlandse leden van het Europees Parlement (hier). Maar ik ken nog geen voorbeelden in de Nederlandse gemeente politiek. Het zelf bijhouden is eigenlijk nog een hele klus, maar ik ga er hier eens mee experimenteren.

Suggesties? Of een inhoudelijk reactie, graag hier.