REMCOKOUWENHOVEN.NL

Ik werd gewezen op een artikel op Bright.nl: “Bevrijd de Nederlandse Postcode“. Curieus bericht.

Het komt er op neer dat TNT-Post, een commercieel bedrijf, zich in feite op stelt als eigenaar van de postcodes. TNT ontvangt alle postcode informatie van de gemeenten, en vraagt er vervolgens geld voor als anderen het postcode bestand willen gebruiken.

Dat TNT geld vraagt voor haar dienstverlening is op zich prima. Maar dat TNT een monopolie lijkt te bezitten op de postcodes is vreemd. Een postcode is toch niet iets wat je een monopolist in handen wil geven, die er vervolgens geld aan mag verdienen? Waarom legt de overheid niet een open bestand aan, waar een ieder die dat wil gebruik van kan maken? Postcodes komen met dank aan publiek geld tot stand, dan zou het product, de postcode, toch ook publiek beschikbaar moeten zijn?

Er wordt veel gediscussieerd over open source software en open standaarden. Een open, transparante en controleerbare overheid is daarbij het wensbeeld. De huidige situatie met de postcodes illustreert nog maar eens dat er nog heel veel curieuse gesloten situaties bestaan die vragen om meer openheid.

Na al het enthousiasme over data.gov, dacht ik vanochtend: “eens kijken hoe dat het met de toegankelijkheid van de data van ons CBS zit eigenlijk”. Voor het ontsluiten van gegevens heeft het CBS Statline ingericht. Als je na het nodige doorklikken bij de ruwe gegevens bent aangekomen krijg je verschillende opties aangeboden om die data te gebruiken (csv, etc). Mooi. Ook zijn er directe links naar de tabel mogelijk. Ook mooi.

In een van de reacties op het lanceren van data.gov riep iemand lyrisch uit dat dit initiatief uniek is in de wereld. Ik denk dat dat nogal mee valt eigenlijk. Data.gov is modern, maar is zeker niet uniek. Het mooie van data.gov is echter wel dat alle gegevensbestanden, vanuit een veelheid van bronnen, bij elkaar samen komt.

Maar, het CBS heeft qua toegankelijkheid nog wel ‘ruimte voor verbetering’ (om het maar positief te formuleren). Als ik op de voorpagina van Staline klik op ‘kaart’ krijg ik doodleuk de reactie: “Dit onderdeel wordt alleen ondersteund in Microsoft Internet Explorer.” Niet meer van deze tijd! Platform onafhankelijkheid is bij het CBS nog niet doorgedrongen.

Gisteren is data.gov live gegaan. De site is een initiatief van de Amerikaanse overheid en biedt zo veel mogelijk ‘raw data’ (onbewerkte gegevens) aan. De site is nog maar een eerste begin, nog veel meer gegevens worden in de nabije toekomst online verwacht.

Waarom is dit interessant?

Data.gov maakt het mogelijk voor ieder die dat wenst om gebruik te maken van de gegevens die de overheid verzamelt. Niet gefilterd of verwerkt door de overheid zelf, maar open, transparant en toegankelijk. Alweer een resultaat van het memorandum van Obama, waarmee hij zich uitsprak voor een open overheid.

En in Nederland? Als het aan mij lag zou de Nederlandse overheid energie steken in dit soort transparantie, inplaats van weer een nieuw ‘communicatie instrument’ zoals www.rijksoverheid.nl.

Zie hier wat er op twitter over gezegd wordt: http://twitter.com/#search?q=data.gov

En een toelichting:

En lees hier wat Jeff Jarvis er over zegt: “The Start of Transparent Government”.

In oktober van dit jaar moet op www.rijksoverheid.nl een geheel nieuwe website voor de rijksoverheid staan. Nu is www.rijksoverheid.nl nog de url voor postbus 51 informatie. Lees op Frankwatching een toelichting op deze plannen. Kern is: de departementale websites verdwijnen op termijn, daarvoor in de plaats komt er een (1) site met alle informatie van de rijksoverheid.

De vernieuwing van www.rijksoverheid.nl is onderdeel van het project Overheidscommunicatie Nieuwe Stijl (ONS) Dit project is geboren vanuit een bezuinigingstaakstelling. In ambtelijke taal: “In het project ONS werken de ministeries samen aan een slankere, flexibel georganiseerde en kwalitatief hoogwaardige communicatiediscipline. Een discipline die ontkokerd communiceert, de rijksbrede beleidsprioriteiten volgt en zich stevig nestelt in het hart van het beleid”.

25 mei vind er een debat plaats met als thema “Eén website voor de gehele rijksoverheid: is dat een goed idee?”. Aangezien ik hier niet bij kan zijn schrijf ik dit berichtje als bijdrage aan de discussie.

Bezuinigen?
Een bezuinigingstaakstelling als bron van inspiratie klinkt wel een beetje armoedig. Waar is de visie? Welk probleem lost www.rijksoverheid.nl op?

Communicatie of openbaarheid?
De nieuwe website lijkt volledig gericht te zijn op communicatie. Waarom niet veel meer aandacht voor de insteek van de Openbaarheid van Bestuur? Het gaat in mijn beleving niet in essentie om de vraag HOE je communiceert, maar om de vraag hoe je de overheid transparant, toegankelijk en controleerbaar maakt, oftewel WAT je communiceert. De centrale vraag is dan dus ook niet hoe je de informatie presenteert (op 1 of meer websites), maar welke informatie je openbaar en toegankelijk maakt. Hoe zorg je er voor dat je alle relevante gegevens/informatie beschikbaar kunt maken? Kan de rijksoverheid straks hard maken dat alle informatie die via de Wet Openbaarheid Bestuur (WOB) opvraagbaar is, via internet, proactief, toegankelijk gemaakt wordt? Dat vergt veel meer dan een nieuwe, ongetwijfeld mooie en slim ingerichte, website. Dat vergt een adequate organisatie en dat vergt bovenal een attitude die gericht is op openheid.

Open Overheid?
In hoever is de nieuwe website straks leverancier van open en toegankelijke overheidsdata? Kunnen gebruikers zelf gebruik maken van de aangeboden informatie? Komen er API’s die de overheidsinformatie ook in technische zin toegankelijk maken? Of blijft het een op zenden ingericht platform? “U mag wel kijken, maar nergens aanzitten”? Oftewel is www.rijksoverheid.nl een stap in de richting van een open overheid, of is het oude wijn in nieuwe zakken?

Mosterd na de maaltijd?
Een debat nu met als vraagstelling of www.rijksoverheid.nl wel een goed idee is, terwijl de site al in oktober gelanceerd zal worden, klinkt wel erg als mosterd na de maaltijd. Ik hoop desalniet te min dat het debat van 25 mei ofwel duidelijk maakt dat de ONS meer is dan een nieuwe website, ofwel dat het debat de planmakers een zetje in de goede richting zal geven.

Deze week lanceerde Microsoft OGDI: Open Government Data Initiative. Het OGDI is een verzameling software tools ‘in de cloud’ die het mogelijk maken overheids data (in open standaarden) toegankelijk te maken. Het geheel draait op Windows Azure, het Microsoft cloud service operating system.

Hoewel ik een beetje sceptisch tegen initiatieven van Microsoft aankijk die ‘open’ heten te zijn (eerst maar eens de kleine lettertjes bestuderen), klinkt dit initiatief interessant. Cloud computing en open standaarden gaan hand in hand (zonder open standaarden nauwelijks zinvolle uitwisseling van data). En cloud computing kan voor de overheid in zn algemeenheid interessant zijn. Je zou kunnen beredeneren dat op het web gepubliceerde overheidsdata vrij beschikbare data is geworden. Door ze in een cloud aan te bieden, gecombineerd met allerhande tools, maakt dat extra toegankelijkheid en bruikbaarheid van die data mogelijk.

Interessant om eens verder over na te denken.

N.B.: de dataset van OGDI is slechts optimaal toegankelijk met een ‘compatible browser’. Firefox blijkt niet ‘compatible’ te zijn.. hmm.. hoe ‘open’ is dit dan wel?