BIj reacties op websites is het gebruik van aliassen prima, het gaat om de inhoud van de reactie en niet zo zeer om de persoon. Maar hoe zit dat als je wel geïdentificeerd moet worden? Kan ik mij voordoen als de buurman en zijn verhuizing aan de gemeente doorgeven? Voor burgers is daar de DigiD voor bedacht. Voor bedrijven en rechtspersonen is de DigiD nog niet in gebruik. De DigiD kun je gebruiken om je te identificeren, maar het beveiligingsniveau van de DigiD is beperkt. Voor sommige transacties met de overheid kan die beveiliging voldoende zijn. Maar wat als je nu echt zeker wilt zijn van iemands, digitale, identiteit (bijvoorbeeld bij het elektronisch patientendossier)?

Er is ook nog zoiets als de eNik (elektronische Nederlandse identificatie kaart). Ooit gepresenteerd als een instrument “waarmee burgers zich straks in hun elektronische communicatie met de overheid kunnen identificeren, een elektronische handtekening zetten en berichten versleutelen“. Maar als je wilt weten hoe het nu met de eNik staat valt vooral hoe weinig informatie er over te vinden is. Het Ministerie van BZK is verantwoordelijk voor de eNik, maar de website geeft geen zinvolle informatie. Mocht u een eNik willen aanvragen? Geen idee hoe dat moet.

En als we dan de identiteit hebben vastgesteld, dan is het vervolgens de vraag hoe je het digitaal document authenticeert. Hoe weet je bijvoorbeeld zeker dat een digitaal document dat door de burgemeester is ondertekend, na ondertekening niet alsnog is aangepast? Een onderwerp voor een volgende keer.

Verzoeker is een Nederlandse ondernemer van Surinaamse afkomst die ten onrechte bij veel
overheidsinstanties te boek staat als een harddrugscrimineel. De reden hiervan is identiteitsfraude:
een verslaafde aan verdovende middelen geeft zich met regelmaat uit voor verzoeker. De overheid
slaagt er niet in om de negatieve en zeer belastende registraties op naam van verzoeker op de juiste
naam, namelijk die van de echte dader te zetten. Daarom is het niet alleen zo dat verzoeker
maatschappelijk gezien belaagd wordt door deze man, maar ook dat de overheid er niet inslaagt om
verzoekers naam in de vele registraties vrij van criminele blaam te houden.

Veel mensen denken bij privacy aan de mate waarin persoonlijke informatie beschermt wordt. Maar je privacy kan ook in het geding komen als anderen onjuiste informatie over jou verspreiden. Of, zoals in het geval van dit rapport: als iemand zich voordoet als een ander.

Het rapport van de Ombudsman leest als een horrorverhaal. Keer op keer werd het slachtoffer door justitie en politie aangepakt voor criminele activiteiten die een ander, onder zijn naam, had uitgespookt. Jarenlang slaagde de overheid er niet in haar informatiesystemen op te schonen. Hoewel het slachtoffer steeds weer opnieuw kon aantonen dat hem geen blaam trof, bleef de foutieve informatie steeds maar weer opnieuw uit de systemen van politie en justitie opduiken.

De ombudsman veegt, terecht, de vloer aan met dit falende overheidsoptreden. Inmiddels is er een meldpunt identiteitsfraude in wording. Laten we hopen dat het gaat helpen.

Veiligheid en bestrijding van criminaliteit is belangrijk. Middelen om de politie (recherche) daarbij te ondersteunen moeten zo veel mogelijk toegepast worden. Maar privacy is ook belangrijk. Artikel 8 van het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens heeft dat recht op privacy niet voor niets vastgelegd. De vraag is of de wens van de recherche om een identificatieplicht voor prepaid-bellen en internetcafe’s in te voeren op weegt tegen de nadelen (inperking van de privacy).

Ten eerst is hier sprake van een merkwaardige omdraaiing: omdat criminelen misbruik maken van anonimiteit moet rechtschapen burgers daar voor ‘boeten’. Duizenden (honderdduizenden?) scholieren maken gebruik van prepaid-kaarten om hun telefoonkosten in de hand te houden. Moeten die zich straks allemaal identificeren omdat criminelen misbruik van die kaarten maken?

Ten tweede: een identificatieplicht klinkt simpel, maar is het niet. Een omvangrijke bureaucratie zal nodig zijn om al die identificaties vast te stellen en te controleren. Ook zal er door de overheid gecontroleerd moeten worden of die identificatieplicht wordt nagekomen.

Ten derde: iemand die kwaad wil zal zich door een identificatieplicht vast niet laten afschrikken. Voor een beetje geld koop je iemand’s identiteit (zoals ook bij auto’s veelvuldig gebeurd: de zogenaamde katvangers). En prepaid kaarten zijn ook buiten de reguliere kanalen te koop.

Ten vierde: om een succesvolle oplichting tot stand te brengen is niet alleen een oplichter nodig, maar ook iemand die zich laat oplichten. Als iemand een mailtje krijgt met de boodschap dat hij 1 miljoen Euro gewonnen heeft, maar eerst nog even 1.000 Euro onderpand moet storten, dan moet je wel heel naief zijn daar in te trappen. Trouwens, als je fiets gestolen wordt toen die niet op slot in de binnenstad werd achtergelaten, hoef je op weinig clementie van politie en justitie te rekenen. Misschien zouden slachtoffers van zeer doorzichtige oplichtingspraktijken ook op hun eigen verantwoordelijkheid mogen worden aangesproken?

Misschien vind je het maar onzin dat ik me hier druk over maak. Dat mag. Maar ik zie steeds meer maatregelen voorbij komen die de privacy, sluipenderwijs, steeds meer onder druk zetten. Daar maak ik me dus wel druk over.

P.S. Vandaag kreeg ik het volgende mailtje:

from (van) ****
datum 23 mei 2008 12:33
subject (onderwerp) RESULT

We are pleased to announce to you the draw of the BRITISH NATIONAL LOTTERY Online Program held on the 17th of May, 2008 and you have therefore been approved to claim a total sum of 1,500,000.00 Great British Pounds in cash credited to file: 20511465463/7644 of the Lottery. Please contact the agent below via email for your payment:

Name: ****
Tel: +44 704 5722566

Yours faithfully,
**** (Mrs).
Your Online Co-ordinator (BRITISH LOTTERY) SWEEPSTAKE PROGRAMME.

Maar even snel reageren dan?

Het agentschap dat belast is met de invoering van het BSN gaat gebukt onder de indrukwekkende naam: agentschap Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten (je zult daar maar telefoniste zijn). Dit agentschap vervult een spilfunctie in de identiteitsinfrastructuur in Nederland, zoals ze zelf zeggen.

Het burgerservicenummer is, in ambtelijk jargon:

Het burgerservicenummer (BSN) is een uniek identificerend nummer voor iedereen die een relatie heeft met de Nederlandse overheid. Met dit nummer kan men bij elk (digitaal) loket in de publieke sector terecht. Het BSN heeft binnen de gegevenshuishouding van de overheid een spilfunctie. Met dit persoonsnummer kunnen persoonsgebonden gegevens doelmatig en, indien met het oog daarop passende voorzieningen zijn getroffen, betrouwbaar uitgewisseld worden binnen de overheid en tussen de overheid en burgers.

Wat het voor ons burgers gaat betekenen valt hier te lezen. Maar waar het in feite op neer komt is dat het welbekende sofi-nummer voortaan burgerservicenummer heet. Dat nummer op zich is niet zo bijzonder. Wat je er mee kunt doen, daar zal het straks om gaan. Ben benieuwd wat er gebeurt als ik een mail naar de gemeente stuur met alleen mn burgerservicenummer als afzender……

Voor de echt geinteresseerden staat hieronder een standaardpresentatie die gemeenten kunnen gebruiken bij hun informatieverstrekking over het BSN.

| View | Upload your own

De belangrijkste conclusie van Jochems afstudeerscriptie lijkt te zijn dat het nog altijd niet in orde is met het DigiD. Die constatering levert hem in iedergeval het een en ander aan persreacties op. Een paar in het oog springende citaten uit de scriptie:

- “In de huidige invulling van DigiD is het relatief eenvoudig om een DigiD aan te vragen op basis van de gegevens van iemand anders” (p.44).

- Door de verzending van de activeringscode per post “kan … geen garantie worden geboden over de identiteit van de eigenaar van de DigiD” (p.44).

Tjonge, daar wordt een mens niet vrolijk van. Misschien dat de dames en heren in de Tweede Kamer, nu de discussie over de wilde zwijnen bedaard lijkt, ook hier eens aandacht aan kunnen schenken?