Er zijn van die dagen dat een enkele update per dag niet genoeg is.

Tjonge jonge, wat een moeite kan iemand hebben met democratisch genomen besluiten? Een meerderheid van Tweede en Eerste Kamer heeft de OZB (gedeeltelijk) afgeschaft. En dat op initiatief van de VVD. Daarmee lost de VVD een belangrijk onderdeel van de verkiezingsbelofte in. Lijkt me niet gek om daar aandacht voor te vragen (Gezinsbode van vandaag). Dat de rest van de OZB ook zo snel mogelijk zal moeten worden afgeschaft is een gedachte die inmiddels niet alleen bij de VVD maar ook bij bijvoorbeeld de PvdA leeft.

De VVD stelt dus niet zomaar via een advertentie van de Gezinsbode voor de OZB af te schaffen, dat deed de VVD al in het landelijke verkiezingsprogramma van 2003.

Een gat van 40 miljoen in de gemeentelijke begroting? De wethouder van Financien zou beter moeten weten. Voor 2006 wordt de afschaffing van het gebruikersdeel van de ozb door het rijk gecompenseerd (dankzij landelijke herverdelingen van geld kan dat in de Rijksbegroting zelfs zonder de andere belastingen te verhogen). Dat betekent dat daarmee het Rijk zich de tijd gunt om te discussieren over permanente vervanging van de OZB.

Tjonge, ik keek net naar het acht uur journaal en zag hoe minister Zalm diep door het stof ging. Hij gaf toe dat de cijfers waarop zijn uitspraken van gisteren waren gebaseerd niet blijken te kloppen. Tjee, zoiets verwacht je toch niet? Anyway, ben nog steeds blij dat dit gedoe aan Groningen voorbij gaat.

Vandaag in het TV-programma Buitenhof stelt Minister Zalm dat gemeenten die de OZB (onroerend zaakbelasting) hebben laten stijgen met meer dan de wettelijk toegestane 2% niet rechtsgeldig handelen. De 62 gemeenten waarop dit van toepassing is, zijn daarover door de ministeries van Binnenlandse Zaken en Financien geinformeerd. Het advies van Minister Zalm aan de inwoners van die gemeenten is om de OZB niet te betalen (de aanslag is immers niet rechtsgeldig). Zijn advies aan de 62 gemeenten is om zo snel mogelijk de niet rechtsgeldige belastingverhoging terug te draaien. “Doen zij dat niet dan lopen zij een groot financieel risico”, aldus minister Zalm.

Ik moest direct terug denken aan de hele discussie die wij in Groningen hebben gevoerd over de extra voorgestelde verhoging van de OZB. Op initiatief van Partij van de Arbeid en GroenLinks werd in december een motie aangenomen om de OZB extra te verhogen. Met steun van de Socialistische Partij en D66 kreeg die motie een meerderheid van de gemeenteraad achter zich. Met dank aan de stellingname van de VVD tegen dit besluit, heeft het college van BenW tijdig ingezien dat die verhoging een groot risico voor de gemeente zou betekenen. In de raadsvergadering van januari werd vervolgens het onzalige besluit terug gedraaid. Dankzij dit wijze besluit om de extra verhoging ongedaan te maken behoort Groningen nu niet tot de 62 gemeenten die op de websites van Binnenlandse Zaken en Financien staan vermeldt als ‘niet rechtsgeldig handelend’.

Het was er nog niet van gekomen om er over te schrijven, maar afgelopen woensdag is tijdens de raadsvergadering gebeurd waar ik mij voor had ingezet: de extra verhoging van de OZB naar 2,9% in plaats van 2,0% is van de baan. Het college stelde voor die extra verhoging ongedaan te maken, met als belangrijkste motivering dat die extra verhoging niet nodig zal zijn, aangezien de verwachte stijging van lonen en prijzen, mee lijkt te gaan vallen. Ik heb er in mijn woordvoering op gewezen dat het koffiedikkijken blijft, en dat daarom mijn fractie kan instemmen met het voorstel om de extra verhoging ongedaan te maken. Immers, we houden aan het eind van het jaar liever iets over (om dat dan, zoals gebruikelijk, door een correctie van de tarieven terug te geven aan de burgers) dan dat we aan het eind van het jaar geld te kort blijken te komen.

Van de indieners van het onzalige amendement (PvdA en GroenLinks) had alleen Frank de Vries van de PvdA de grootmoedigheid te erkennen dat het huiswerk door hem beter gemaakt had moeten worden. Vervolgens ontspon zich een discussie of excuses nu wel of niet op hun plaats waren. GroenLinks vond van niet, PvdA vond van wel. Ik heb het maar aangehoord. Mijn conclusie is dat ik tevreden ben dat een te hoog tarief is afgewend, en dat een groot financieel risico (bij daadwerkelijk gebleken onrechtmatigheid) is afgewend.

De OZB blijft de gemoederen nog even bezig houden. Vandaag werd de brief van het college, met het voorstel om de extra OZB-verhoging weer ongedaan te maken in de commissie behandeld. Winstpunt van de avond: een overgrote raadsmeerderheid lijkt dat voorstel te zullen gaan steunen.

In de commissie ontspon zich een discussie over het al dan niet onrechtmatig zijn van het raadsbesluit om de tarieven extra te verhogen. De afgelopen dagen heb ik heel wat mensen over dit juridische vraagstuk gesproken. Het blijkt een onderwerp te zijn waarover de geleerden (of wat daar voor door moet gaan) stevig van mening verschillen. Voor mij als niet-jurist viel er soms geen touw meer aan vast te knopen. Maar, het is mij wel duidelijk dat het college verstandig handelt door nu voor te stellen de extra verhoging ongedaan te maken. Daarmee lijken mogelijke juridische problemen afgewend te worden.

Vanmiddag ontvingen wij een brief van het college naar aanleiding van het amendement van GroenLinks en de PvdA om de OZB met een extra 0,9% te verhogen. Ik moet de brief nog eens goed bestuderen. Maar duidelijk is in iedergeval dat de verhoging van de OZB-tarieven met 2,9% niet door gaat.

Dat is het goede nieuws. Het vreemde nieuws van de brief is dat de gegevens waarop het oorspronkelijke raadsvoorstel was gebaseerd niet blijken te kloppen. De oorspronkelijk door het college voorgestelde 2% tariefstijging blijkt meer te zijn dan nodig is om de stijging van lonen en prijzen op te vangen. Het college stelt zelfs dat een stijging “in de buurt van 1%” meer zou kloppen. Die lagere kostenstijging houdt, aldus het college, verband met de lagere sociale lasten, die op hun beurt weer het gevolg zijn van het nieuwe zorgstelsel en een aantal arbeidsvoorwaardelijke veranderingen. Desalniettemin stelt het college voor de OZB met 2% te laten stijgen. Als de kosten maar beperkt stijgen, waarom dan toch de daar tegenover staande inkomsten met meer laten stijgen? Dat is vreemd. Iets om nog eens goed over na te denken.

Vandaag belde een journalist van het Dagblad mij over het hele gedoe met de OZB. Op de vraag hoe groot het risico eigenlijk is dat de gemeente hierbij loopt moest ik het antwoord schuldig blijven. Enig rondbellen en nadere bestudering van de begroting leert mij dat het hierbij om een totaal risico gaat van ruim 40 miljoen Euro.

Hoe kan dat?

Welnu: door de (in mijn ogen) onrechtmatige vaststelling van de OZB-tarieven staan alle OZB-beschikkingen (de aanslagen voor onroerendezaakbelasting dus) open voor bezwaar. Mocht inderdaad blijken dat de tarieven onrechtmatig zijn vastgesteld (de wet maximeert de tariefstijging namelijk, en ook de gemeente moet zich aan de wet houden) kan de aangeslagene met recht bezwaar maken tegen de beschikking. Het gaat hierbij overigens niet alleen om huiseigenaren, maar ook om gebruikers en eigenaren van niet-woningen (bedrijfspanden, winkels, sportaccommodaties, etc. etc.). Alle bijbehorende tarieven zijn door het amendement van GroenLinks en PvdA verhoogd met 2,9%. De gemeente rekent in de begroting op een totale inkomst uit OZB van ruim 40 miljoen Euro. Als inderdaad blijkt dat men daar succesvol bezwaar tegen kan maken, loopt de gemeente dus het risico 40 miljoen euro inkomsten mis te lopen.

Spreuk van de dag: wie het onderste uit de kan wil, krijgt het lid op de neus.

Al eerder schreef ik over een in mijn ogen onrechtmatig raadsbesluit om het tarief voor het eigenaren deel van de OZB met 2,9% te laten stijgen. Inmiddels heb ik diverse mensen gesproken die vanuit allerhande hoedanigheden zicht zouden moeten (kunnen) hebben op hoe het nu verder moet met dit raadsbesluit. Dat levert het volgende beeld op:
- als de tarieven onrechtmatig zijn vastgesteld kan de OZB-beschikking straks door huiseigenaren met succes in bezwaar worden aangevochten. Aangezien de OZB-aanslag niet alleen over de extra tariefstijging, maar over het hele OZB-tarief gaat, loopt de gemeente dus het risico dat de hele OZB-aanslag met succes kan worden aangevochten.
- ik heb mij laten vertellen dat de wetswijziging de tariefstijging voor het eigenarendeel heeft gemaximeerd op 1,5%. Ik ging er steeds vanuit dat het hier ging om een maximum van 2%, maar dat lijkt niet correct te zijn (ik kan dat overigens nergens op internet terug vinden). Bij die kennelijke vergissing baseerde ik mij op het raadsvoorstel waarin staat: “een tariefstijging die dit percentage (2%) te boven gaat is niet toegestaan”.
- vanuit verschillende bronnen begrijp ik dat de 2% stijging waar in het raadsvoorstel sprake van was feitelijk al de wettelijke maximumstijging, inclusief een inflatiecorrectie betrof. Dat roept wel de vraag op waar het amendement van PvdA en GroenLinks de extra verhoging met 0,9% (naar 2,9%) op baseert. In dat amendement spreken die fracties dat “de gecorrigeerde tariefsindicatie 2006 voor loon- en prijscompensatie uitkomt op 2,9%”. Dat baseren zij op een brief van wethouder Dekker (d.d. 21 december) waarin becijferd wordt dat de tariefstijging uit zou moeten komen op 2,9%. Die brief werd overigens geschreven naar aanleiding van vragen in de raadscommissie van mijn fractiegenoot Rik Hospers, die zich al afvroeg of die berekening wel correct was. Ik krijg nu de indruk dat hij wel eens gelijk zou kunnen gaan krijgen voor zijn scepsis.
- ik krijg bevestigd dat er twee opties lijken te zijn (1) de raad neemt een nieuw besluit, of (2) de burgemeester draagt het voorstel voor vernietiging bij de Kroon voor. In beide gevallen vraag ik mij dan wel af wat dit betekent voor de tijdigheid van de tariefsvaststelling. Die tarieven moesten immers voor 1 januari 2006 vastgesteld worden. Kan dat dan achteraf gecorrigeerd worden?

Kortom, ondanks een hoop nieuwe informatie, blijven er diverse vragen en onduidelijkheden over. Komende week, 11 januari, is er een vergadering van de raadscommissie Financien. Lijkt me goed om daar dan maar eens opheldering te vragen. Ik ben benieuwd.

Gisterenavond hebben GroenLinks en PvdA, letterlijk ter elfder ure, een motie ingediend om de OZB extra te verhogen. De motie kreeg, met steun van SP en D66, een meerderheid. Het college had een 2% verhoging van het eigenarentarief van de OZB voorgesteld en hield zich daarmee keurig aan de wet die dinsdagavond door de Eerste Kamer is aangenomen. GroenLinks en PvdA vonden die stijging niet genoeg en wilden het OZB-tarief met 2,9% verhogen. De kosten van die motie (350.000 Euro) wordt betaald door iedereen met een eigen huis.

Toen de VVD zich daar boos over maakte reageerde de PvdA met de uitroep dat de VVD zich alleen druk maakt over rijke mensen. Even voor de goede orde, van het totale woningbestand in Groningen, is 40% in particulier eigendom. Als al die ruim 35.000 woningeigenaren allemaal rijke mensen zouden zijn, zou Groningen er heel wat gunstiger voor staan dan we in werkelijkheid doen.

GroenLinks en PvdA baseerden hun motie een artikel in BinnenlandsBestuur waarin Minister Remkes laat weten dat hij zich niet zal verzetten tegen gemeenten die voor 2006 hun OZB meer zouden verhogen dan wettelijk is toegestaan. Navraag bij het ministerie van BZK leert mij dat dat alleen geldt voor gemeenten die daartoe, voor 15 november, toestemming bij de provincie hebben gevraagd. In totaal hebben 12 gemeenten dat gedaan. De begroting van die gemeenten zal minister Remkes niet verder verzwaren door ook van hen te eisen zich aan de 2% maximering te houden. De gemeente Groningen heeft de begroting al rond (en ingediend bij de provincie). Daarmee ontvalt de rechtsgrond aan de motie. Kortom, de gemeenteraad heeft gisteren een motie aangenomen die niet rechtsgeldig is. Aangezien ik er vanuit ga dat het college zich aan de wet zal houden ga ik er vanuit dat het college de motie naast zich neer zal leggen.

In de Eerste Kamer is vannacht het wetsvoorstel tot afschaffing van het gebruikersdeel OZB op woningen behandeld. Na uitvoerige beraadslagingen hebben de fracties van ChristenUnie, SGP, GroenLinks, SP en OSF tegen dit wetsvoorstel gestemd. De overige fracties (CDA, PvdA, D66, VVD en LPF) steunden het wetsvoorstel. Tevens is een motie aangenomen die de Regering verzoekt nog deze kabinetsperiode met ‘beschouwingen te komen van scenarios mbt de omvang van het gemeentelijk belastinggebied’ (in de woorden van Minister Remkes). Afgezien van de handtekening van de Koningin is daarmee het gebruikersdeel van de OZB per 1 januari 2006 afgeschaft. Prachtig eindresultaat lijkt mij.