De gemeenteraad heeft het budgetrecht. Dat recht, bij wet vastgelegd, bepaalt simpel gezegd dat de gemeenteraad over de centen van de gemeente gaat. Dat recht heeft de gemeenteraad omdat hij, als volksvertegenwoordiging, verantwoordelijk is over het geld dat het ‘volk’, u dus, heeft afgedragen, via belastingen, aan de overheid.
Als het college (het dagelijks bestuur van de gemeente) geld wil uitgeven, moet het daarvoor vooraf toestemming vragen aan de gemeenteraad. Dat doet het college jaarlijks via de begroting, en voor bijzondere projecten doormiddel van een afzonderlijk raadsvoorstel. Nu is het probleem dat projecten niet altijd precies evenveel kosten als vooraf was voor zien. Voor dat soort situaties is de afspraak tussen raad en college gemaakt dat overschrijdingen van 45.000 Euro of meer aan de gemeenteraad worden gemeld, en ter besluitvorming, moeten worden voorgelegd. Kleinere afwijkingen kan het college zelfstandig oplossen (mits de gemeenteraad, bij de afrekening, wel wordt geinformeerd). Het doel van deze afspraken is o.a. dat hierdoor de gemeenteraad in de gelegenheid wordt gesteld om een besluit te nemen, in plaats van voor voldongen feiten te worden geplaatst. Dat laatste is immers een rechtstreekse inbreuk op het wettelijk budgetrecht van de gemeenteraad.
Waartoe deze inleiding? Welnu, vandaag mogen we in het Dagblad lezen dat er bij de bouw van het Europapark maar liefst 14 miljoen meer is uitgegeven dan vooraf was afgesproken. “is uitgegeven”, oftewel de raad wordt geheel tegen de afspraak, en geheel tegen de bepalingen van de wet, voor een voldongen feite geplaatst. Nog afgezien van de timing van dit nieuws, daarover straks nog meer, is hier sprake van een ernstige situatie. Het is een ernstige inbreuk op het vertrouwen tussen raad en college als de raad voor dit soort voldongen feiten wordt geplaatst. Heeft er iemand zitten slapen, of wordt de gemeenteraad doelbewust voor de gek gehouden (“we zeggen gewoon niks, en als het dan toch naar buiten komt dan loopt het wel met een sisser af”)? Ik heb nog geen idee, maar het voelt niet goed. Zeker niet met dit soort enorme bedragen. n.b Joost van Keulen rekent even voor dat het hier om een overschrijding van bijna 30% gaat.
Dan de timing. Volgens de krant is de gemeenteraad gisteren, vrijdag, geinformeerd. Nu ben ik lid van die gemeenteraad, maar mijn bron van informatie was de krant en niks anders. Nu kan het zijn dat ik iets heb gemist, dus daar til ik voor het moment dan maar niet zo zwaar aan. Maar waarom worden we vrijdag geinformeerd? Afgelopen woensdag was er toch raadsvergadering? Als je de raad wil informeren is dat een prima moment. Kennelijk heeft er iemand besloten dat het woensdag nog maar even niet moest. “De raad kan nog wel even een paar daagjes wachten”, zoiets? Of was er misschien een communicatiespecialist die bedacht had dat vrijdag een handiger moment was (“in het weekend kan er niemand echt wat mee, daarna is het koninginnedag en de rest van de week is half nederland op vakantie, tegen de tijd dat iedereen dan weer terug is is al weer oud nieuws”) zoiets? Hierboven sprak ik over vertrouwen, het moment van informeren helpt niet echt dat vertrouwen te verstevigen.
Hoe nu verder? Binnenkort zal de raad echt geinformeerd worden mag ik aannemen. Dus niet alleen het nieuws, maar ook alle achterliggende informatie. Daar zal dan in een raadscommissie over gesproken gaan worden en vervolgens in de gemeenteraad. Hoe dat zal aflopen is nog niet te voorspellen. Maar ik acht de kans groot dat de linkse partijen over elkaar zullen buitelen om toch vooral duidelijk te maken dat het allemaal nogal mee valt, “geen schoonheidsprijs“, of soortgelijke termen. Van PvdA en GroenLinks zal me een dergelijke reactie niet eens meer verbazen, maar de SP? Waren die niet altijd zo vreselijk boos bij overschrijdingen? Ben benieuwd. Wordt ongetwijfeld vervolgd.
Goed verhaal, ik kan niet anders zeggen. Met verbijstering zie ik dit aan. Die 14 miljoen euro is – dacht ik – méér dan het bedrag dat bij de Kredietbank poter was, toen Ypke Gietema aftrad.
Ik denk dat uw onderzoek naar de super-overschrijding zou moeten beginnen bij voormalig wethouder Smink…dit zeg ik niet zomaar…
k snap het al Remco, de OZB-tarieven moeten weer omhoog en David zal toch lief blijven en de linkse partijen sluiten de rijen omvolgende keer weer plaats te mogen nemen op het pluche. Maar wat vind je zelf eigenlijk, dien je eenmotie van wantrouwen in of eis je het vertrek van de wethouder? Ik moet het hog meemaken dat er oppositie gevoerd wordt waarin alternatieven voor de burger worden gecreerd. Zoals het nu is zal ik volgende keer wel blanco moeten stemmen, of gewoon wegblijven natuurlijk.
Over het niet tijdig inlichten van de gemeenteraad en het overrompelen van de gemeenteraad wat betreft het wettelijk budgetrecht
In het weblogbericht van Betty de Boer van 10 mei 2007, getiteld: “Wethouder Frank de Vries en Europapark”, staat onder meer:
“3. Op 21 maart 2007 werd het college geïnformeerd over de omvang van de tekorten en de overschrijdingen.
4. Op 28 maart 2007 was er een raadsvergadering. Op 4 april 2007 vergaderde de commissie Ruimte en Wonen. Op 25 april 2007 was de volgende raadsvergadering. (…) Tijdens alledrie vergaderingen is door de wethouder geen melding gemaakt van de tekorten en de overschrijding van het Europapark.
5. De wethouder erkende dat hij veel eerder een kredietaanvraag in een nieuwe exploitatiebegroting aan de raad had moeten voorleggen. Ik ben van mening dat hij de tekorten en de overschrijding direct aan de raad had moeten melden, conform de afspraken die we met elkaar hebben vastgelegd in het grondbeleid: Als het door de raad verstrekte krediet wordt overschreden, dient de afwijking ‘op de kortst mogelijke termijn’ aan de raad te worden voorgelegd. Hier wordt niet gesproken van het moeten voorleggen van een nieuwe exploitatiebegroting.” Einde citaat.
Mijn commentaar
Wethouder F. de Vries had de raad reeds op 28 maart 2007 moeten inlichten, gegeven de afspraken met de gemeenteraad over de kredietoverschrijding bij het Grondbeleid.
Het college van B & W werd veel te laat geïnformeerd door de top van de dienst RO/EZ. Pas op 21 maart 2007! Waarom niet begin januari 2007 of eerder, gegeven de financiële informatie over het Europaparkproject aan de raad in mei 2006, toen de kredietoverschrijding reeds was opgelopen tot acht miljoen euro? Gingen bij de ervaren burgemeester en oud-wethouder Wallage op 21 maart 2007 de bestuurlijke alarmbellen niet grotelijks rinkelen? Hij is nota bene tevens lector Overheidscommunicatie bij een HBO-instelling in Utrecht!
“De raad als een marionet”
Ik ben het volledig eens met de woordvoerder van Student & Stad tijdens de raadscommissievergadering van Ruimte & Wonen d.d. 9 mei j.l.: “De raad wordt gebruikt als een marionet”. De raad staat evenwel aan het hoofd van de gemeente. De raad is de principaal! Of, zoals Drewes de Haan het op 9 mei j.l. treffend uitdrukte: “De raad is de baas!” Zie op de website van GroenLinks Stad Groningen zijn uitstekend betoog: http://www.groenlinksgroningenstad.nl/publicaties/Europapark2007mei09.shtml
Het gaat niet alleen om het feit dat de raad te laat is geïnformeerd (de informatieplicht van B & W aan de raad), maar dat er gemeentegeld is uitgegeven ZONDER UITDRUKKELIJKE TOESTEMMING van de raad (het budgetrecht van de raad)!!! Met name valt dit wethouder F. de Vries van onder meer Grondzaken zwaar aan te rekenen. Maar tevens de burgemeester. Wellicht ook wethouder K. Dekker van Financiën (zij is wel afhankelijk van de informatie van de dienst RO/EZ).
Het is mogelijk dat het college van B & W heeft gedacht om naast de kenbare en voorzienbare kredietoverschrijding (vanaf zeker 1 oktober 2005; helemaal zeker vanaf 1 mei 2006) tegelijkertijd een gewijzigde exploitatiebegroting inzake het Europaparkproject bij de raad in de dienen. Deze financiële informatiekoppeling is echter niet noodzakelijk. Betty de Boer wees hier gisteren terecht op.
Conclusie: minachting van de gemeenteraad door B & W
Ik moet helaas concluderen dat het college van B & W de gemeenteraad willens en wetens heeft geminacht en eveneens heeft overheerst. Vanwege twee redenen. Zowel wat betreft de informatieplicht van B & W aan de raad als het niet in acht nemen van het wettelijk verankerd budgetrecht van de gemeenteraad. Hierdoor zijn grote en grove onrechtmatige uitgaven verricht voor het Europaparkproject (bijna 30% van de Europaparkprojectbegroting; dit is 14,3 miljoen euro per 31 december 2006!). Gemeenterechtelijk en bestuurlijk is dit een politieke doodzonde. Frank de Vries weet dit als staatsrechtdeskundige heel goed…