De overheid bezuinigt. De verkiezingsprogramma’s staan er vol mee. Dat er flink bezuinigd zal moeten worden is wel duidelijk. Hoe dat zal moeten gebeuren is een stuk minder duidelijk. De centrale vraag zou moeten zijn: wat gaan we doen en hoe gaan we dat doen. Maar de eerste schrikreactie lijkt voor al te zijn: vacaturestops en het beperken van inhuur van externen Diverse gemeenten hebben al soortgelijke maatregelen genomen. Makkelijk en ogenschijnlijk pijnloos. Maar is dat zo?

Toen ik nog economie studeerde stond dit soort maatregelen bekend als het insider-outsider dilemma. De insiders (de eigen organisatie, het eigen personeel, etc) wordt beschermd, ten koste van de outsiders. Vakbonden hadden traditioneel ook zo’n aanpak (bescherm de mensen die werken (en lid zijn) ten koste van diegene die nog geen werk hebben). Eigenlijk elke organisatie krijgt te maken met dit dilemma (het eigen voortbestaan, de eigen baan, is altijd belangrijker dan die van anderen).

Maar, is het wel slim om de deuren te sluiten voor nieuwe instroom of externen? De vraag zou toch eerst moeten zijn: wat moeten we doen, en hoe doen we dat zo efficient (doelmatig) en effectief (doeltreffend) mogelijk. Een paar overdenkingen. Voor korte, eenmalige, projecten kan het veel efficiënter zijn een externe specialist in te huren, dan daar eigen mensen voor op te leiden. Instroom van nieuwe mensen bevordert vernieuwing. De vergrijzing zal de komende jaren voor een flinke uitstroom van ‘oud’ personeel zorgen. Hoe gaan we dat opvangen?

Ik mag toch hopen dat in het openbaar bestuur de komende tijd vooral nagedacht zal gaan worden over de vraag wat eigenlijk de taak is van de overheid. En welke middelen er nodig zijn om die taken uit te voeren. Simpele maatregelen als vacaturestops doen het goed voor de (eigen) bühne, maar zullen geen structurele oplossingen bieden.